واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
622
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
خويش كند « 1 » . مذاكراتى كه با على تگين به عمل آمده بود به نتيجهاى نرسيد . مسعود پيش از جلوس به تخت سلطنت از على تگين خواسته بود وى را عليه محمد [ برادرش ] يارى كند و در عوض ختل را به او وعده داد . و چون مسئلهء وراثت تختوتاج ، براثر خيانت هواخواهان محمد ، بدون خونريزى ، حل شد مسعود به وعدهء خويش وفا نكرد و بديهى است على تگين ناراضى گشت « 2 » . مسعود ، بر خلاف اندرز التونتاش ، كه ( چنان كه پيشتر ديديم ) سياستى تدافعى را توصيه مىكرده « 3 » ، نقشهء پدر خويش را تجديد كرد - به اين معنى كه خواست با پسر دوم قدر خان كمك كند تا وى ماوراء النهر را از دست على تگين منتزع سازد . و در نظر گرفته شد كه چنانچه اين نقشه در عمل نامناسب باشد امر تسخير ماوراء النهر به التونتاش محول گردد . مشاوران سلطان نقشهء دوم را بهتر دانستند و بموقع اجرا گذارده شد « 4 » . در بهار سال 423 هجرى التونتاش مىبايست به فرمان سلطان با لشكر وارد ماوراء النهر شود . سلطان نيروئى كمكى مركب از 15000 مرد جنگى از بلخ به يارى او فرستاد « 5 » . على تگين به دبوسيه عقبنشينى كرد و دفاع از بخارا را به غازيان سپرد و در قلعه 150 غلام باقى گذاشت . غازيان و
--> ( 1 ) - بيهقى چاپ مورلى ، 526 ، 656 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 425 ، 527 ) . ( 2 ) - بيهقى چاپ مورلى ، 348 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 283 ) . ( 3 ) - بيهقى چاپ مورلى ، 426 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 345 - 344 ) . ( 4 ) - بيهقى چاپ مورلى ، 419 - 418 ؛ ( چاپ غنى - فياض 339 - 338 ) . ( 5 ) - بيهقى چاپ مورلى ، 423 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 342 ) .